Katholieke uitvaart

Nederland telt ongeveer 3,7 miljoen rooms-katholieken. Veel katholieken kiezen voor een traditionele begrafenis, maar ook deze begrafenissen krijgen steeds vaker een persoonlijk karakter. Waar bij het protestantisme alles draait om het Woord van God, hechten rooms-katholieken meer waarde aan symbolen en rituelen. Christelijke begrafenissen hebben dus veel met elkaar gemeen, maar het katholicisme kent een aantal kenmerkende rituelen die de katholieke uitvaart uitzonderlijk maken.

Katholieke uitvaart

De kern van het katholieke geloof

Katholieken geloven net als andere christenen dat er een breuk is ontstaan tussen God en de mensheid toen Adam en Eva werden weggestuurd uit het Paradijs. Deze breuk is hersteld toen de zoon van God, Jezus, als mens naar de aarde werd gezonden om te sterven voor onze zonden. Wie gelooft in Zijn lijden, Zijn sterven, Zijn wederopstanding en tot slot in Zijn Hemelvaart, zal door God worden vergeven en na de dood eeuwig leven. De komst van de Zoon van God werd voorspeld in het Oude Testament. De verhalen over Jezus staan in het evangelie (het Nieuwe Testament). In de bijbel wordt ook gesproken over de eindtijd: het moment waarop Jezus opnieuw terug zal keren naar de aarde. Binnen het katholicisme is in tegenstelling tot bij het protestantisme een bijzondere rol weg gelegd voor Maria, de moeder van Jezus. Daarnaast kent het katholicisme veel heiligen.

De rol van het Vaticaan

De rooms-katholieke kerk kent een hiërarchische structuur met de Paus aan het hoofd. De religieuze leiders zijn gevestigd in het Vaticaan. Vanuit het Vaticaan worden veel geboden en verboden voor de gemeenschap bepaald. Men laat zich hierbij leiden door de voorschriften in het Oude en Nieuwe Testament en geschriften uit de katholieke traditie. Traditioneel zijn veel moderne verworvenheden / rechten zoals euthanasie, crematie, abortus, homoseksualiteit en het gebruik van voorbehoedsmiddelen verboden. In de praktijk hebben katholieke Nederlanders vaak een liberale opstelling ten opzichte van de officiële regels, maar er zijn conservatieve katholieken die de regels nauwgezet volgen.

Visie op de dood

Katholieken geloven dat de ziel van de overledene naar de hemel, de hel of het vagevuur gaat. Wie zonder zonde is, wordt direct opgenomen in de hemel. Wie wel gezondigd heeft, verblijft eerst een periode in het vagevuur waar men moet boeten voor deze zonden. Nabestaanden kunnen bidden voor de overledene om de tijd in het vagevuur te bekorten. Katholieken geloven ook in een lichamelijke opstanding op de dag des oordeels. Eeuwige grafrust is daarom erg belangrijk voor katholieken. Het is traditioneel verboden om een overledene te cremeren, dit zou de wederopstanding onmogelijk maken. Sinds de jaren zestig is het verbod echter opgeheven.

Stervensbegeleiding

Tijdens de laatste levensfase komt de pastoor bij de stervende langs voor de ziekenzalving. Bij de ziekenzalving, ook wel de laatste sacramenten genoemd, worden alle zonden vergeven. Familieleden waken vaak bij de stervende totdat hij is overleden. Traditioneel vond er na het overlijden een requiemmis en een avondwake plaats. Met het luiden van de kerkklokken werd het overlijden kenbaar gemaakt binnen de gemeenschap. Veel van deze gebruiken zijn in de loop der jaren in onbruik geraakt.

De katholieke uitvaart

Bij de uitvaartmis draait het voornamelijk om het vootrleven van de overledene in het hiernamaals. Er wordt gebeden voor de overledene, er worden liederen gezongen en er worden Bijbelteksten voorgedragen. De laatste jaren worden ook traditionele katholieke begrafenissen steeds persoonlijker en is er ruimte voor gedichten, het ophalen van herinneringen en het draaien van niet-religieuze muziek. Naast de kist staan kaarsen opgesteld die het licht van God symboliseren, het licht waarin de overledene volgens het geloof wordt opgenomen.

Eucharistie

Tijdens de uitvaartmis worden de aanwezigen uitgenodigd ter communie te gaan (eucharistie), het ritueel waarbij het lichaam (hostie) en bloed (wijn) van Christus ontvangen worden. Traditioneel mogen alleen mensen die katholiek gedoopt zijn hier aan deelnemen. Er is een wezenlijk verschil tussen het Heilig Avondmaal (protestants) en de Eucharistie (rooms-katholiek). Protestanten zien het Heilig Avondmaal als een symbolische manier om Jezus te gedenken. Rooms-katholieken geloven in de letterlijke aanwezigheid van Christus wanneer zij de hostie en de wijn tot zich nemen.

De absoute

Een bijzonder katholiek ritueel tijdens de uitvaartmis is de absoute. Bij dit ritueel besprenkelt de pastoor de kist met wijwater en wordt de kist door hem bewierookt. Ondertussen worden er door de pastoor diverse gebeden uitgesproken. De absoute heeft een tweedelige functie. Aan de ene kant vormt het ritueel een laatste eer aan de overledene. Daarnaast is het een ritueel waarbij de overledene wordt bevrijd van het aardse.

De begrafenis

Katholieken worden in de meeste gevallen begraven op een katholieke begraafplaats. Een katholieke begraafplaats is een begraafplaats bij de kerk of elders waarvan de grond is gezegend door een pastoor of priester. Dit betreft dus zogenaamde gewijde grond. Nadat de kist in de grond is gezakt, gooit de pastoor het eerste zand op de kist met de woorden: ‘Stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeren.’ Deze tekst verwijst naar het geloof in de wederopstanding. Vervolgens worden de aanwezigen uitgenodigd om een handje zand of bloemen op de kist te leggen. Na het ontvangen van de zegen verlaat men de begraafplaats. Na afloop is er gelegenheid om de familie te condoleren. Vervolgens worden er bij de koffietafel herinneringen aan de overledene opgehaald.

Katholieke uitvaartverzekering

Een traditionele of moderne katholieke uitvaart kan volledig vanuit de uitvaartverzekering gefinancierd worden. Zowel de natura uitvaartverzekering als de kapitaal uitvaartverzekering bieden voldoende mogelijkheden om een uitvaart te organiseren die aan de persoonlijke uitvaartwensen voldoet. Het is verstandig de persoonlijke uitvaartwensen in kaart te brengen om een passende uitvaartverzekering voor de katholieke uitvaart te kiezen.