Joodse uitvaart

De Joodse gemeenschap in Nederland telt ongeveer 45.000 personen. Of iemand tot deze gemeenschap behoort, wordt bepaald door de afkomst. Wie tenminste één Joodse ouder heeft, is zelf ook Joods. Niet iedereen die tot de gemeenschap behoort leeft echter volgens de traditie van het Jodendom, met name veel jongeren zijn niet praktiserend. Binnen het Jodendom wordt onderscheid gemaakt tussen orthodoxen, conservatieven en liberalen. De stroming waar men toe behoort, bepaalt in grote mate de leefwijze.

Joodse uitvaart

De kern van het Jodendom

De Hebreeuwse bijbel, de Tenach genoemd, vormt het heilige boek voor de joden. Het Oude Testament van de christelijke bijbel bevat dezelfde teksten als de Tenach. Orthodoxe joden geloven dat de Tora, het eerste deel van de Tenach, een letterlijke weergave is van het woord van God. Zij vullen hun leven volledig in naar Zijn Woord. Daarnaast wordt er door hen veel waarde gehecht aan de Talmoed, een boek vol praktische leefregels. Conservatieve en liberale joden volgen de Tenach en de Talmoed niet naar de letter, maar beschouwen deze teksten als een bron van inspiratie. Joden geloven dat er een speciale band is tussen God en de Joden, het volk van Israël. Zij zijn de uitverkorenen.

Visie op leven en dood

God is goed en de mens moet zijn uiterste best zijn om een goed leven te leiden. Orthodoxen laten zich hiervoor leiden door de geboden en verboden in de Talmoed. Conservatieven en liberalen leiden een zo goed mogelijk leven door deze teksten als inspiratiebron te gebruiken. Joden geloven dat God de mensen een eigen wil heeft gegeven en zien het als een grote verantwoordelijkheid om daar verstandig mee om te gaan. De visie op de dood verschilt enigszins binnen de verschillende stromingen. De orthodoxen geloven in een letterlijke opstanding uit de dood op de dag des oordeels. Conservatieven en liberalen geloven niet in een lichamelijke wederopstanding, maar wel in een eeuwige ziel. Door hun visie op de dood is eeuwige grafrust voor joden erg belangrijk.

Het moment van sterven

Joden geloven dat het moment van sterven zo vredig mogelijk moet verlopen. Het is een heilige plicht om een stervende te bezoeken en bij te staan. De stervende wordt echter zo min mogelijk gestoord of aangeraakt. Er mag niets gedaan worden wat het sterven bemoeilijkt. Het is dan ook niet wenselijk om de emoties te uiten in het bijzijn van de stervende. Het is binnen het Jodendom niet toegestaan om de dood te bespoedigen door middel van euthanasie of palliatieve sedatie.

Na het sterven

Het moment van sterven wordt bepaald door middel van een watje of een veertje onder de neus. Op die manier kan men zien of de stervende is gestopt met ademhalen. Er wordt een licht ontstoken naast de overledene. Dit licht wordt niet meer gedoofd tot aan de begrafenis. Uit respect voor de overledene wordt het lichaam volledig afgedekt met een laken. Het gezicht zal vanaf dat moment altijd verborgen blijven achter het laken. Het lichaam zal ritueel gewassen worden voordat de overledene begraven wordt. Volgens de orthodoxe stroming is een dood lichaam onrein. De overledene wordt daarom zo min mogelijk aangeraakt.

Rituele verzorging

De rouwrituelen en teksten verschillen binnen de joodse stromingen. De orthodoxen voeren de voorschriften uit de Tenach en de Talmoed op, de conservatieven en liberalen zijn hier wat vrijer in. Binnen de joodse gemeenschap zorgt de Chevra Kaddiesja voor de uitvoering van de rituelen en de begrafenis. Na de rituele wassing wordt de overledene een wit gewaad, de tachrichim, aangetrokken. Overleden mannen krijgen bovendien een gebedsmantel om. Iedere jood wordt begraven in een eenvoudige houten kist die direct na kisting gesloten wordt. Vaak wordt er een handje zand dat afkomstig is uit Israël in de kist gelegd voordat deze gesloten wordt.

Joodse uitvaartrituelen

De joodse uitvaart kenmerkt zich door het sobere karakter. De uitvaart wordt volgens een vast protocol uitgevoerd waarbij er weinig tot geen ruimte is voor het uiten van emoties. Bij een orthodox joodse begrafenis zijn alleen de mannen aanwezig. De gemeenschap begeleidt de overledene naar de laatste rustplaats. Na het uitspreken van een treurrede laat men de kist zakken. De aanwezigen dekken de kist af met een handje zand. Bij een traditionele joodse uitvaart worden rouwbloemen niet gewaardeerd. Een jood zal altijd worden begraven en niet gecremeerd. Een crematie zal de wederopstanding immers onmogelijk maken.

Periode van rouw

Als uiting van verdriet maken de directe naasten van de overledene een scheur in hun kleding. Traditioneel volgen er na de begrafenis zeven dagen van rouw waarbij de directe familieleden zich terugtrekken in huis. Het is een heilige plicht voor de gemeenschap om hen te bezoeken en samen te bidden. Na de week van intensieve rouw, volgen er drie maanden van lichte rouw waarin men het huis weer verlaat. Tot slot volgen er elf maanden van rouw waarin men een sober leven leidt. Een jaar na het overlijden nemen de nabestaanden weer volledig deel aan het leven. Steeds meer joden wijken echter af van deze traditie en bepalen zelf wanneer zij het leven weer volledig oppakken. De sterfdag van de overledene wordt wel elk jaar herdacht.

Joodse uitvaartverzekering

Uitvaartverzekeraars hechten veel waarde aan een uitvaart die aansluit op de persoonlijke uitvaartwensen. Bij de meeste uitvaartverzekeraars behoort een joodse uitvaart daarom ook zeker tot de mogelijkheden. Met een kapitaal uitvaartverzekering kunnen de nabestaanden zelf de invulling van de uitvaart bepalen. Deze verzekering geeft waarschijnlijk de meeste vrijheid bij het organiseren van een joodse uitvaart.