Antilliaanse uitvaart

De Antilliaanse gemeenschap in Nederland telt ongeveer 160.000 personen. Ruim driekwart van de Antillianen is afkomstig van Curaçao. De meeste Antilliaanse Nederlanders zijn rooms-katholiek. Bij een Antilliaanse uitvaart zijn echter naast christelijke een aantal verschillende invloeden te herkennen, zoals: Afrikaanse, Indiaanse en traditioneel Caribische. Antilliaanse Nederlanders geven de voorkeur aan een persoonlijke uitvaart volgens de voor hen bekende gebruiken.

Antilliaanse uitvaart

Religie op de Antillen

De meeste Antillianen zijn rooms-katholiek, een minderheid is protestant. Protestantse Antillianen kunnen verschillende stromingen aanhangen, zoals: baptisten, methodisten, Pinkstergemeenten, Jehova’s Getuigen en Zevendedagsadventisten. In de praktijk is de Antilliaanse cultuur doorspekt met Indiaanse, Afrikaanse en traditioneel Caribische invloeden. Dat is te merken in het dagelijks leven, maar vooral bij life events zoals een overlijden.

Visie op de dood

Volgens de rooms-katholieke traditie geloven Antillianen dat de ziel van de overledene terug zal keren naar God. Binnen de Antilliaanse cultuur die veel Afrikaanse invloeden kent, wordt er echter meer aandacht gegeven aan de geestenwereld. Het is belangrijk dat de geest van de overledene niet gaat dwalen, maar rechtstreeks zijn laatste reis zal maken. Veel rituelen draaien dan ook om het begeleiden van de geest. Een Antilliaan wordt doorgaans begraven en niet gecremeerd, omdat het lichaam ongeschonden op reis moet kunnen gaan.

Voorbodes van de dood

Antillianen kennen veel voorbodes van de dood, dit maakt deel uit van hun geloof in een geestenwereld. Kleine dingen en voorvallen worden al snel uitgelegd als een teken dat er snel iemand zal sterven. Dit kan al de aanwezigheid van een vlinder zijn, of het ontstaan van de blauwe plek. Dit geloof is in elk aspect van het dagelijks leven aanwezig. Zo zal een Antilliaan een begrafenis ook nooit mooi noemen. Een begrafenis mooi noemen is alsof men de goden verzoekt: dan zal de eigen begrafenis snel volgen. Ook na de dood van een dierbare wordt er uitgebreid gesproken over de oorzaak van de dood en de manier waarop iemand zich op de dood heeft voorbereid.

De laatste verzorging

Na het overlijden wordt het lichaam van de overledene gewassen door de familie. In sommige gemeenschappen is een wasgroep samengesteld die deze taak op zich neemt. Het lichaam wordt opgebaard in het rouwcentrum, thuis of bijvoorbeeld in een clubhuis. Naast de overledene wordt een altaartje ingericht met een foto, een kruisbeeld, een palmtakje, afbeeldingen van de Heilige Familie en vier kaarsen. Het wordt als een heilige plicht gezien om de overledene en zijn naasten te bezoeken.

Traditionele rituelen

De traditionele rituelen zijn vaak direct te verbinden met het geloof in de geestenwereld. Zo werd er vroeger een kopspeld op de kleding van de overledene geprikt, waarschijnlijk om de geest vast te pinnen aan het lichaam. In de kist worden touwtjes gelegd naar de lengte van de kinderen van de overledene, zodat deze na de dood niet op zoek gaat naar de kinderen die hij achterliet. Spiegels worden omgekeerd of afgedekt. Al deze rituelen hebben als functie dat de geest aan de laatste reis begint en zich niet hecht aan achtergebleven spullen of mensen.

De Antilliaanse uitvaart

Een Antilliaanse uitvaart is op zijn minst uitbundig te noemen. Er is plaats voor muziek, dans en gebed. Antillianen laten tijdens een uitvaart de emoties de vrije loop. Het gebeurt dan ook vaak dat mensen luid jammeren, huilen of zich zelfs schreeuwend vastklampen aan de kist. Men vindt het erg moeilijk om definitief afscheid te nemen van de dierbare. De overledene wordt vaak rechtstreeks aangesproken. Nabestaanden geven goede wensen mee en boodschappen voor andere overledenen. Het is ook gebruikelijk om persoonlijke voorwerpen mee te geven in de kist.

De begrafenis

Een Antilliaanse uitvaart wordt in de meeste gevallen georganiseerd door de kerk waar men het geloof belijdt. De begrafenis vindt dan ook plaats op de begraafplaats van de kerk. Voordat men daar naartoe gaat, wordt er met de rouwstoet eerst nog een laatste bezoek gebracht aan het huis van de overledene ten teken van afscheid. De begrafenis volgt inhoudelijk meestal de christelijke rituelen. De kist wordt door de familie van de overledene naar de laatste rustplaats gebracht. Na het zakken van de kist wordt deze afgedekt met bloemen, zand of steentjes.

Periode van rouw

Na de uitvaart volgt een periode van rouw die Ocho dia wordt genoemd. Acht dagen lang wordt de familie bezocht, Antillianen zien dit als een heilige plicht. Onder leiding van een voorbidster wordt er gebeden voor de zielenrust van de overledene. Op de achtste dag worden alle ramen opengezet. Op die manier wordt de geest van de overledene gestimuleerd het huis te verlaten en aan de laatste reis te beginnen. Op de veertigste dag na het overlijden wordt de overledene herdacht tijdens een mis. Daarna wordt de overledene elk jaar op zijn geboortedag herdacht.

Antilliaanse uitvaartverzekering

Om op een goede manier afscheid te kunnen nemen van een dierbare, is het belangrijk om de uitvaart in te kunnen vullen naar de persoonlijke uitvaartwensen. Een Antilliaanse uitvaart in Nederland behoort zeker tot de mogelijkheden. Veel Antilliaanse Nederlanders van de eerste generatie kiezen voor een begrafenis in het geboorteland. Het is belangrijk om bij het afsluiten van een uitvaartverzekering rekening te houden met deze wens. Een kapitaal uitvaartverzekering met een passende waarde zal het mogelijk maken om een uitvaart in het buitenland te financieren.