Hindoeïstische uitvaart

In Nederland wonen ongeveer 200.000 hindoes. Oorspronkelijk komt deze gemeenschap uit India, Pakistan, Suriname, Bangladesh, Mauritius, Oeganda en Zuid-Afrika. Voor de hindoeïstische gemeenschap is het belangrijk dat een uitvaart in Nederland volgens de traditionele voorschriften plaats kan vinden.

De hindoeïstische uitvaart

Religie

Het hindoeïsme kent twee stromingen: de Sanaatan Dharma en de Arya Samaj. Circa 75% van de hindoes rekent zichzelf tot de Sanaatan Dharma, een orthodoxe stroming waarbij de nadruk ligt op rituelen, offeren en het aanbidden van godsbeelden. Aanhangers van de Arya Samaj hebben moderne opvattingen over het geloof en de uitvoering daarvan. Zij leggen meer de nadruk op het bestuderen van de heilige geschriften (de Veda’s) en het bidden. Beide stromingen erkennen Brahman als allesomvattende God. De Arya Samaj gelooft echter dat Brahman in iedereen aanwezig is.

Hindoeïstische visie op de dood

Hindoes geloven dat zij na de dood in een nieuw lichaam zullen incarneren. Hoe men het leven nu leeft is daarbij van invloed op het volgende leven. Wie goed leeft, mediteert, bidt en zijn sociale plichten vervult, zal daar na de dood door voor Brahman beloond worden. In elk leven leert men de lessen die men te leren heeft. Uiteindelijk wanneer alle lessen geleerd zijn, zal de geest niet opnieuw geboren worden. De cirkel van sterven en opnieuw geboren worden zal doorbroken worden op het moment dat men één wordt met het goddelijke.

Het moment van sterven

De pandit (hindoeïstische priester) is vaak nauw betrokken bij de familie. Wanneer iemand op sterven ligt zal hij diegene en de dierbaren daarbij begeleiden. Dit doet hij door samen met de familie te bidden, voor te lezen uit de geschriften en kruiden te branden in een offervuur. Binnen de Sanaatan Dharma is het gebruikelijk dat de pandit een koordje om de pols van de stervende bindt. Tevens druppelt hij water op de tong als symbool voor het water uit de Ganges, de heilige rivier in India.

Na het overlijden

De familie draagt na het overlijden zorg voor het lichaam. Zij maken daarvoor gebruik van de faciliteiten van een uitvaartcentrum. Het lichaam wordt gewassen en goed verzorgd. Ondertussen worden er de nodige vuuroffers gebracht. Traditioneel wordt de vrouw gekleed in een sari en de man in een pak. Binnen de orthodoxe stroming wordt het haar van de man afgeschoren totdat er enkel een pluk op de kruin overblijft. De man krijgt een traditionele tulband om het hoofd mee te bedekken, orthodoxe vrouwen worden gesluierd.

Voorschriften

In de periode tussen het overlijden en de uitvaartceremonie gelden er strenge voorschriften voor de nabestaanden. Zo mogen zijn geen vlees eten en geen alcohol drinken. Traditioneel wordt er alleen witte kleding gedragen en laat men sieraden en make-up achterwege. De orthodoxen hebben nog strengere voorschriften vanwege de aanwezigheid van de geest in de woning. Zo moet het huis goed worden schoongemaakt en mag er geen vuur worden ontstoken. Aanhangers van de Arya Samaj geloven niet in de aanwezigheid van de geest.

De hindoeïstische uitvaart

Bij de afscheidsceremonie staat de open kist in het rouwcentrum. Deze ceremonie staat los van de crematieplechtigheid die vaak in besloten kring plaatsvindt. Net als bij een westerse uitvaart worden er toespraken gehouden door de nabestaanden en bidt men voor de ziel van de overledene. Een groot verschil is echter de omgang met emoties: men voelt geen weerstand om deze de vrije loop te laten. Aan het einde van de ceremonie loopt men langs de kist. Bij de kist brandt een kaarsje dat is gemaakt van ghee (geklaarde boter). Deze kaars staat symbool voor de zuiverheid van de ziel.

Voorbereiding op het laatste afscheid

De crematieplechtigheid is bedoeld voor de familie van de overledene. Voor aanvang komt de pandit naar de familie toe om hen voor te bereiden op het afscheid. Orthodoxe hindoes kennen tijdens de voorbereiding en tijdens de crematie een groot aantal rituelen. Zo wordt de familie voorbereid op hun rol bij de plechtigheid en hun nieuwe identiteit zonder de dierbare. Bij de Arya Samaj zijn rituelen voor en tijdens de plechtigheid van minder groot belang. Zij hechten meer waarde aan een persoonlijk afscheid, het gebed, mantra’s en het voorlezen van de heilige geschriften. Voordat de crematieplechtigheid start, is het de gewoonte om nog eenmaal met de overledene langs de woning te rijden.

De crematie

Na afloop van de afscheidsceremonie volgt de crematie. Cremeren is volgens de traditie de snelste manier om de geest terug naar oorsprong te brengen. Familieleden bestrooien de overledene met bloemblaadjes en kruiden. Tot slot brengen zij een laatste groet, alleen het gezin blijft achter. Ook dit gaat met veel emotie gepaard, hindoes zijn niet bang om hun verdriet te uiten. Tot slot wordt het lichaam verbrand. Traditioneel wordt het lichaam (zonder kist) door de oudste zoon aangestoken en kijkt het gezin toe.

Na de crematie

Orthodoxe hindoes geloven dat zij nog 12 à 13 dagen in verbinding staan met de geest van de overledene. Zij voeren daarom rituelen uit, brengen offers, lezen de heilige geschriften en houden zich aan strenge voorschriften. Aan de ene kant geloven zij dat dit een positieve invloed heeft op de ziel en de wedergeboorte. Aan de andere kant geloven zij ook dat de ziel hen in deze periode een dienst kan bewijzen. De Arya Samaj gelooft niet dat nabestaanden de wedergeboorte van de overledene kunnen beïnvloeden. Hindoes die tot deze stroming behoren beperken zich tot een zuiveringsceremonie om de periode van rouw af te sluiten.

Een hindoeïstische uitvaart in Nederland

Niet alle elementen van een hindoeïstische uitvaart kunnen in Nederland uitgevoerd worden, maar er kan veel wel. Het is mogelijk om een de afscheidsceremonie te laten leiden door een pandit en de uitvaart inhoudelijk vorm te geven naar de hindoeïstische voorschriften. Het is niet mogelijk om als familie zelf het vuur te ontsteken, maar dit kan ook symbolisch gedaan worden. De as kan na afloop verstrooid worden in de zee of in een rivier. Volgens hindoes staat al het water immers met elkaar in verbinding en dus ook in verbinding met het water van de Ganges.

Een hindoeïstische uitvaartverzekering

Voor een hindoeïstische uitvaart kunt u bij de meeste Nederlandse uitvaartverzekeraars terecht. Er wordt steeds meer belang gehecht aan een uitvaart die aan uw persoonlijke wensen voldoet en verzekeraars voorzien steeds meer in deze behoefte. Het is aan te raden om het gesprek over een hindoeïstische uitvaart aan te gaan voordat u de uitvaartverzekering afsluit. Zo weet u zeker dat u de uitvaart krijgt die bij u past.